আজিকালি সকলোৰে হাতত এটা স্মাৰ্টফোন আছে, আৰু ই আমাৰ জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ পৰিছে ৷ সেয়ে সাৰ পোৱাৰ লগে লগে ফোনটো চেক কৰি ৰাতি শুই উঠাৰ আগতে ফোনটো চোৱাটো ক্ৰমান্বয়ে সাধাৰণ হৈ পৰিছে ৷ ছ’চিয়েল মিডিয়াই আপোনাক বহু মানুহৰ সৈতেও চিনাকি কৰাই দিছে যিসকলক অন্যথা বিচাৰি পোৱাটো কঠিন হ’ব পাৰে ৷ তদুপৰি গোটেই দিনটো অনবৰতে মোবাইল ফোন চাই থকাৰ অভ্যাসে মগজুত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে ৷ বহুতে বুজাব নোৱাৰাকৈ অস্থিৰতা, খিংখিঙীয়া, ভাগৰ, একাগ্ৰতাৰ অভাৱ আদি অনুভৱ কৰি আছে ৷ প্ৰায়ে কাৰণটো বাহিৰত নহয়, আমাৰ পৰ্দাৰ ভিতৰতে থাকে ৷ গতিকে আমি প্ৰায়ে শুনিবলৈ পাওঁ যে ডিজিটেল ডিটক্স অতি প্ৰয়োজনীয় ৷ এই বিষয়ে মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ ডাঃ পবিত্ৰ শংকৰৰ সৈতে হোৱা এটি বাৰ্তালাপত তেওঁ কয় যে, ডিজিটেল ডিটক্স কোনো ট্ৰেণ্ড নহয়, বৰঞ্চ মানসিক স্বাস্থ্যৰ প্ৰয়োজনীয়তাহে ৷
ডিজিটেল ডিটক্স মানে কি ?
ডিজিটেল ডিটক্স মানে স্মাৰ্টফোন, কম্পিউটাৰ, টেবলেট আৰু এনে সকলো ডিজিটেল গেজেটৰ পৰা কিছু সময়ৰ বাবে দূৰত্ব বজাই ৰখা ৷ ই এনে এক প্ৰক্ৰিয়া য’ত আমি সচেতনভাৱে স্ক্ৰীণৰ সময় কমাই বাস্তৱ জগতৰ কাম-কাজত সময় কটাওঁ ৷ ডিজিটেল ডিটক্সৰ উদ্দেশ্য হৈছে আমাৰ মগজুক ডিজিটেল উদ্দীপনাৰ পৰা জিৰণি দিয়া আৰু ভাৰসাম্যতাক জীৱন্ত কৰি তোলা ৷ উদাহৰণস্বৰূপে, ই হ’ব পাৰে এদিন ফোন নোহোৱাকৈ বা কেইঘণ্টামান ইণ্টাৰনেট অবিহনে কটাব পৰা ৷ ইয়াৰ দ্বাৰা আমাৰ চৌপাশৰ জগতখন, পৰিয়াল আৰু বন্ধু-বান্ধৱীৰ সৈতে পুনৰ সংযোগ স্থাপনৰ সুযোগ পোৱা যায় ৷
মানসিক স্বাস্থ্যৰ ওপৰত ছ’চিয়েল মিডিয়াই কি প্ৰভাৱ পেলায় ?
ডাঃ পবিত্ৰই কয় যে, ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ সীমিত আৰু শুদ্ধ ব্যৱহাৰ ক্ষতিকাৰক নহয়, কিন্তু যেতিয়া ই অভ্যাসত পৰিণত হয়, তেতিয়া সমস্যা আৰম্ভ হয় আৰু ইয়াৰ ফলত…বিভিন্ন ধৰণৰ মানসিক স্বাস্থ্য সমস্যা দেখা যায় ৷এন আই এইচৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি ,ছ’চিয়েল মিডিয়া অতিমাত্ৰা চোৱাৰ ফলত কিশোৰ-যুৱতীসকলৰ মানসিক স্বাস্থ্যৰ ওপৰত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পৰিছে ৷
মানসিক চাপ বৃদ্ধি – আপুনি লাইক, কমেণ্ট আৰু ফ’ল’ৱাৰৰ ভিত্তিত নিজকে আনৰ লগত তুলনা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, আৰু ইয়াৰ ফলত আত্মবিশ্বাস কমি যায় ৷
হতাশাৰ আশংকা – আনৰ আপাত দৃষ্টিত নিখুঁত জীৱন দেখা আৰু নিজকে তুচ্ছজ্ঞান কৰাটো সাধাৰণ হৈ পৰিছে ৷ ইয়াৰ ফলত মানুহবোৰ ক্ৰমান্বয়ে হতাশাগ্ৰস্ত হৈ পৰিছে ৷
নিদ্ৰাৰ সমস্যা – শোৱাৰ আগতে পৰ্দালৈ চাই মনটো সক্ৰিয় হৈ থাকে ৷ ইয়াৰ ফলত টোপনি অহাত বিলম্ব ঘটে আৰু টোপনিৰ মানদণ্ড ক্ষতিগ্ৰস্ত হয় ৷
মনোযোগৰ অভাৱ – ফোনটো বাৰে বাৰে চেক কৰাৰ অভ্যাসে মনটোক কোনো এটা কামত বহুদিনলৈ মনোনিৱেশ কৰিবলৈ নিদিয়ে ৷
ছ’চিয়েল মিডিয়া সম্পূৰ্ণৰূপে ত্যাগ কৰাটো উচিতনে ?
ডাঃ পবিত্ৰ শংকৰে কয়, “ছ’চিয়েল মিডিয়া সম্পূৰ্ণ ভুল নহয় ৷ ই তথ্য, সংযোগ, আৰু অনুভৱ ভাগ-বতৰা কৰাৰ উৎস ৷ অৱশ্যে ইয়াক ইমান ব্যৱহাৰ কৰিলে ই এক অভ্যাসত পৰিণত হয়, তেন্তে ইয়াৰ ফলত মানসিক ক্লান্তি, খিংখিঙীয়া, আৱেগিক ভাৰসাম্যহীনতা হ’ব পাৰে ৷ সেয়েহে মানুহক ডিজিটেল ডিটক্সৰ অভ্যাস কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয় ৷ ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে নিজৰ ফোনটোৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে সংযোগ বিচ্ছিন্ন হোৱা, ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই এক অভ্যাসত পৰিণত হয় ৷ কিন্তু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে সুষমভাৱে প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰা ৷”
সকলোকে ডিজিটেল ডিটক্সৰ প্ৰয়োজন নেকি ?
ডাঃ পবিত্ৰই কয় যে, সকলোৱে মাহৰ পিছত মাহ ধৰি ছ’চিয়েল মিডিয়া এৰি দিয়াৰ প্ৰয়োজন নাই, কিন্তু যদি এই সমস্যাবোৰ ঘটি আছে, তেন্তে ডিজিটেল ডিটক্স কৰাটো উপকাৰী বুলি প্ৰমাণিত হ’ব পাৰে কাৰণ ইয়াৰ পৰা দেখা যায় যে মগজুক অলপ বিৰতিৰ প্ৰয়োজন ৷
অস্পষ্ট উদ্বেগ বা অস্থিৰতা
কেইমিনিটমানৰ মূৰে মূৰে ফোনটো চেক কৰাৰ অভ্যাস
ছ’চিয়েল মিডিয়া চোৱাৰ পিছত দুখ বা শূন্যতা অনুভৱ কৰা
নিদ্ৰা আৰু সম্পৰ্কৰ ওপৰত প্ৰভাৱ
নিজকে আনৰ লগত বেছিকৈ তুলনা কৰা
ডিজিটেল ডিটক্স কেনেকৈ কৰিব লাগে ?
ডাঃ পবিত্ৰই কয় যে, ডিজিটেল ডিটক্সৰ অৰ্থ হঠাতে সকলো কাটি পেলোৱা নহয় ৷ লাহে লাহে আৰু বুদ্ধিমানে কাষ চাপিলে ভাল ৷
ফোন নথকা অঞ্চল সৃষ্টি কৰক – ঘৰৰ কিছুমান নিৰ্দিষ্ট ঠাই বা সময় নিৰ্ধাৰণ কৰক, যেনে খাদ্য খাওঁতে বা পৰিয়ালৰ সৈতে বহি থাকোঁতে ফোনটো আঁতৰত ৰখা ৷
শোৱাৰ আগতে মোবাইল ফোনটোৰ পৰা আঁতৰি থাকক – শোৱাৰ কমেও এঘণ্টা আগতে ফোনটো চাইলেণ্ট মোডত ৰাখক ৷ ইয়াৰ ফলত টোপনি ভাল হয় ৷
জাননী বন্ধ কৰক – কিছুমান এপত জাননীৰ প্ৰয়োজন নাই, কিন্তু মানুহে তথাপিও সেইবোৰ অন কৰি ৰাখে ৷ কেৱল অত্যাৱশ্যকীয় এপসমূহৰ বাবে সতৰ্কবাণী অন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰক ৷
স্বাস্থ্যকৰ বিকল্প – আপোনাৰ ফোন ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে দিনটোত কিছু সময় কিতাপ পঢ়ি, সংগীত শুনি, খোজ কাঢ়ি, বা যোগাসন আৰু ধ্যান কৰি কটাওক ৷
সপ্তাহত এবাৰ ডিজিটেল বিৰতি লওক – সপ্তাহত এদিন ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ পৰা সম্পূৰ্ণ বিৰতি ল’বলৈ চেষ্টা কৰক ৷