ভিটামিন বি১২ আমাৰ শৰীৰৰ বাবে এক অতি প্ৰয়োজনীয় উপাদান । ৰক্তকণিকা গঠন, ডি এন এ সংশ্লেষণ আৰু স্নায়ুতন্ত্ৰৰ সঠিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে ই অতি প্ৰয়োজনীয় । ইয়াৰ অভাৱক বিপদজনক বুলি গণ্য কৰা হয় ৷ কাৰণ ইয়াৰ ফলত স্বাস্থ্যজনিত গুৰুতৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে ।
আমাৰ শৰীৰে সঠিকভাৱে কাম কৰিবলৈ বহুতো ভিটামিন আৰু খনিজ পদাৰ্থৰ প্ৰয়োজন । তাৰে এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ হ’ল ভিটামিন বি১২ । এই ভিটামিন বেছিভাগেই পশুজাত সামগ্ৰীত পোৱা যায়, যাৰ ফলত নিৰামিষভোজী লোকসকলৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ অভাৱৰ আশংকা বেছি । কিন্তু কেৱল খাদ্যৰ মাজতে ই সীমাবদ্ধ নহয় । কেতিয়াবা শৰীৰেও বি১২ সঠিকভাৱে শোষণ কৰিব নোৱাৰে ।
দৰাচলতে শৰীৰত ভিটামিন বি১২ শোষণ এক জটিল প্ৰক্ৰিয়া যিটো পেটৰ এচিড আৰু ইণ্ট্ৰিনচিক ফেক্টৰ (IF) নামৰ প্ৰটিনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল । পেটৰ ৰোগ, এচিডিটিৰ ঔষধ, বয়স বা অন্ত্ৰৰ সমস্যাৰ বাবে শৰীৰে খাদ্যৰ পৰা বি১২ সঠিকভাৱে শোষণ কৰাত অসুবিধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত ইয়াৰ অভাৱ হ’ব পাৰে ।
ভিটামিন বি১২ৰ অভাৱ কিয় বিপদজনক ?
নেশ্যনেল ইনষ্টিটিউট অৱ হেল্থৰ মতে, যিহেতু ভিটামিন বি১২ৰ অভাৱে শৰীৰৰ বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰভাৱ পেলায়, সেয়েহে ইয়াক বিপজ্জনক বুলি গণ্য কৰাৰ কেইবাটাও কাৰণ আছে । যেনে…
স্নায়ুৰ ক্ষতি : স্নায়ুকোষক আগুৰি থকা সুৰক্ষামূলক স্তৰ মাইলিন গঠন আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ বাবে ভিটামিন বি১২ অপৰিহাৰ্য । ভিটামিন বি১২ৰ অভাৱত মাইলিনৰ ক্ষতি হয়, যাৰ ফলত স্নায়ুৰ ক্ষতি হয় ।
লক্ষণ : হাত-ভৰি জঠৰ আৰু জিনজিনা কৰা, দুৰ্বলতা, পেশীৰ ক্ৰেম্প, খোজ কঢ়াত অসুবিধা, ভাৰসাম্য হেৰুৱা, শৰীৰৰ অংগসমূহৰ অৱস্থানৰ জ্ঞান হেৰুওৱা ।
বিপদাশংকা : দীৰ্ঘদিন ধৰি চিকিৎসা নকৰিলে এনে স্নায়ুৰ ক্ষতি কোনো চিকিৎসাৰ দ্বাৰা আৰোগ্য কৰিব নোৱাৰি ।
মেগাল’ব্লাষ্টিক এনিমিয়া : ৰক্তকণিকা উৎপাদনৰ বাবে ভিটামিন বি১২ অপৰিহাৰ্য । বি১২ৰ অভাৱৰ বাবে শৰীৰত বৃহৎ, অস্বাভাৱিক আৰু দুৰ্বল ৰক্তকণিকা উৎপন্ন হ’ব পাৰে যিয়ে সঠিকভাৱে অক্সিজেন পৰিবহণ কৰিব নোৱাৰে ।
লক্ষণ : অত্যন্ত ভাগৰুৱা, দুৰ্বলতা, উশাহ-নিশাহ লোৱাত কষ্ট, মূৰ ঘূৰোৱা, ছাল হালধীয়া হোৱা বা জণ্ডিচ আৰু দ্ৰুত হৃদস্পন্দন ।
বিপদাশংকা : গুৰুতৰ ৰক্তহীনতাই হৃদযন্ত্ৰত অধিক হেঁচা প্ৰয়োগ কৰে, যাৰ ফলত হৃদৰোগ বা হৃদযন্ত্ৰ বিকল হোৱাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পায় ।
মানসিক সমস্যা : মগজুৰ স্বাস্থ্য আৰু কাৰ্যক্ষমতাৰ বাবে ভিটামিন বি১২ অতি প্ৰয়োজনীয় । ইয়াৰ অভাৱৰ ফলত নিউৰ’ট্ৰান্সমিটাৰ উৎপাদনত সমস্যা হ’ব পাৰে ।
লক্ষণ : স্মৃতিশক্তি হ্ৰাস, চিন্তা শক্তিত বাধা, বিভ্ৰান্তি, একাগ্ৰতাৰ অভাৱ, খিংখিঙীয়া, হতাশা আৰু গুৰুতৰ ক্ষেত্ৰত ডিমেনচিয়া আৰু পেৰানোইয়াও হ’ব পাৰে ।
বিপদাশংকা : দীৰ্ঘদিনলৈ চিকিৎসা নকৰিলে ইয়াৰ পৰা আৰোগ্য লাভ কৰিব নোৱাৰি ।
কোষ্ঠকাঠিন্য : ভিটামিন বি১২ৰ অভাৱত পেটৰ সমস্যা, যেনে- ডায়েৰিয়া, কোষ্ঠকাঠিন্য, পেটৰ বিষ, ভোক নলগা আৰু বমি আদি হ’ব পাৰে ।
বিপদাশংকা : এই সমস্যাৰ ফলত অন্যান্য পুষ্টিৰ অভাৱ হ’ব পাৰে আৰু জীৱনৰ মানদণ্ডত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে ।
অন্যান্য শাৰীৰিক লক্ষণ : জিভা ফুলা আৰু বিষ (গ্ল’চাইটিছ), মুখৰ আলচাৰ, চুলি সৰা, ছাল শুকান হোৱা আৰু নখ দুৰ্বল হোৱা আদিও লক্ষণ দেখা দিব পাৰে ।কোনবোৰ মানুহৰ বাবে বেছি চিন্তাৰ কাৰণ ?
নিৰামিষভোজী : ভিটামিন বি১২ বেছিকৈ মাংস, মাছ, কণী আৰু দুগ্ধজাত সামগ্ৰীত পোৱা যায় । গতিকে যিসকল লোকে এই খাদ্যসমূহ নাখায় তেওঁলোকৰ অভাৱৰ আশংকা বেছি ।
বৃদ্ধাৱস্থা : বয়স বাঢ়ি অহাৰ লগে লগে শৰীৰৰ ভিটামিন বি১২ শোষণ ক্ষমতা কমি যায়।
পাচনতন্ত্ৰৰ সমস্যা থকা লোক : ক্ৰ’ন ডিজিজ, চিলিয়াক ডিজিজ বা গেষ্ট্ৰিক বাইপাছ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰা লোকৰ ভিটামিন বি১২ শোষণৰ সমস্যা হ’ব পাৰে ।
কিছুমান বিশেষ ঔষধ গ্ৰহণ কৰা লোক : কিছুমান বিশেষ ঔষধ, যেনে প্ৰ’টন পাম্প ইনহিবিটাৰ (এণ্টি-এচিডিটি ঔষধ) আৰু মেটফৰ্মিন (ডায়েবেটিছ ঔষধ) ভিটামিন বি১২ শোষণত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে ।
গুৰুতৰ ৰক্তহীনতা : এইটো এটা অটোইমিউন’ ৰোগ য’ত শৰীৰে অন্তৰ্নিহিত কাৰক উৎপন্ন কৰিবলৈ অক্ষম হয়।
প্ৰতিৰোধ আৰু চিকিৎসা :
ভিটামিন বি১২ৰ অভাৱ তেজ পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা ধৰা পেলাব পাৰি আৰু গুৰুতৰ অভাৱত ভিটামিন বি১২ পৰিপূৰক ঔষধেৰে চিকিৎসা কৰা হয় । খাদ্য তালিকাত বি১২ সমৃদ্ধ খাদ্য, যেনে – গাখীৰ, দৈ, পনীৰ, কণী, মাছ, মাংস আদি বিভিন্ন খাদ্য সামগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব লাগে ।
মনত ৰাখিব যে ভিটামিন বি১২ৰ অভাৱ এক গুৰুতৰ অৱস্থা আৰু ইয়াক সহজভাৱে লোৱা উচিত নহয় । ইয়াৰ লক্ষণসমূহ চিনি পোৱা আৰু সময়মতে চিকিৎসা কৰাটো গুৰুতৰ ক্ষতিৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ।