অৱতৰণিকাভাৰতৰ দৰে বিশাল আৰু বৈচিত্ৰময় দেশ এখন শাসন কৰাটো এক অত্যন্ত জটিল প্ৰক্ৰিয়া। বিগত পাঁচ বছৰত ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী (বিজেপি) নেতৃত্বাধীন কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে अनेक গুৰুত্বপূৰ্ণ নীতি আৰু পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। এই সময়ছোৱাত চৰকাৰখনে যেনেদৰে কিছুমান উল্লেখনীয় সফলতা অৰ্জন কৰি আন্তঃগাঁথনি আৰু অৰ্থনীতিৰ দিশত আগবাঢ়িছে, ঠিক তেনেদৰে কেতবোৰ গুৰুতৰ প্ৰত্যাহ্বান আৰু তীব্ৰ সমালোচনাৰো সন্মুখীন হৈছে। এই প্ৰবন্ধটোত আমি বিগত পাঁচ বছৰত বিজেপি চৰকাৰৰ কিছুমান মুখ্য ইতিবাচক (সফলতা) আৰু নেতিবাচক (সমালোচনা) দিশ আলোচনা কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছোঁ।
মুখ্য ইতিবাচক দিশসমূহ (উল্লেখযোগ্য সফলতাসমূহ)বিগত পাঁচ বছৰত চৰকাৰৰ কেইবাটাও পদক্ষেপে দেশৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে:
১. অৰ্থনৈতিক বিকাশ আৰু ডিজিটেল প্ৰসাৰ: এই সময়ছোৱাত ভাৰত বিশ্বৰ পঞ্চম বৃহত্তম অৰ্থনীতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে আৰু দ্ৰুত বিকাশশীল মুখ্য অৰ্থনীতিসমূহৰ ভিতৰত নিজৰ স্থান বৰ্তাই ৰাখিছে। চৰকাৰৰ সৰ্ববৃহৎ সফলতা হ’ল ডিজিটেল আন্তঃগাঁথনিৰ ব্যাপক প্ৰসাৰ। বিশেষকৈ ‘ইউনিফাইড পেমেন্টস ইন্টাৰফেচ’ (UPI) ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাই ভাৰতীয়সকলৰ লেনদেনৰ ধৰণ সম্পূৰ্ণৰূপে সলনি কৰি পেলাইছে।
২. লক্ষ্য নিৰ্ধাৰিত সমাজ কল্যাণ: ‘JAM’ ত্ৰিমূৰ্তি (জন ধন একাউণ্ট, আধাৰ আৰু মোবাইল) ব্যৱহাৰ কৰি চৰকাৰে কল্যাণমূলক আঁচনিৰ সুফল পোনপটীয়াকৈ হিতাধিকাৰীৰ ওচৰত পোৱাই দিয়াত সফল হৈছে, যাৰ ফলত মধ্যভোগীৰ দৌৰাত্ম্য কমিছে। মহামাৰীৰ সময়ত আৰু তাৰ পৰৱৰ্তী কালত বিনামূলীয়া খাদ্যশস্য বিতৰণ, ‘আয়ুষ্মান ভাৰত’ৰ অধীনত স্বাস্থ্য বীমাৰ সম্প্ৰসাৰণ (শেহতীয়াকৈ ৭০ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ সকলো নাগৰিকলৈ), আৰু দৰিদ্ৰ লোকৰ বাবে আবাসগৃহ, খোৱা পানী তথা ৰন্ধন গেছৰ সুবিধা বৃদ্ধি কৰাটো উল্লেখযোগ্য সফলতা।
৩. আন্তঃগাঁথনিৰ আধুনিকীকৰণ: চৰকাৰে দেশৰ আন্তঃগাঁথনি আধুনিকীকৰণৰ বাবে মূলধন ব্যয় যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰিছে। ইয়াৰ ফলত দ্ৰুতগতিৰে ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ নিৰ্মাণ হৈছে, ৰে’লপথৰ প্ৰায় সম্পূৰ্ণ বৈদ্যুতিকীকৰণ সম্ভৱ হৈছে, ‘বন্দে ভাৰত এক্সপ্ৰেছ’ৰ দৰে নতুন ট্ৰেইন সেৱা আৰম্ভ হৈছে আৰু গ্ৰামাঞ্চলতো বিদ্যুত সংযোগ সম্প্ৰসাৰিত হৈছে।
৪. গুৰুত্বপূৰ্ণ আইনী পদক্ষেপ: চৰকাৰে কেইবাটাও ঐতিহাসিক আৰু শক্তিশালী আইনী সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত জম্মু-কাশ্মীৰৰ পৰা ৩৭০ অনুচ্ছেদ বিলুপ্ত কৰা, তাৎক্ষণিক ‘তিনি তালাক’ প্ৰথা নিষিদ্ধ কৰা আৰু লোকসভা তথা বিধানসভাত মহিলাৰ বাবে আসন সংৰক্ষণ নিশ্চিত কৰা ‘নাৰী শক্তি বন্দন অধিনিয়ম’ গৃহীত কৰাটো অন্যতম।
মুখ্য নেতিবাচক দিশসমূহ (প্ৰত্যাহ্বান আৰু সমালোচনা)
সফলতাৰ সমান্তৰালকৈ চৰকাৰখনে কেইবাটাও গুৰুতৰ বিষয়ত সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছে:
১. নিবনুৱা সমস্যা আৰু স্থবিৰ উৎপাদন খণ্ড: চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে এক প্ৰধান আৰু ধাৰাবাহিক অভিযোগ হ’ল দেশৰ যুৱপ্ৰজন্মৰ বাবে পৰ্যাপ্ত নিযুক্তিৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰিব নোৱাৰাটো। ‘মেক ইন ইণ্ডিয়া’ৰ দৰে উচ্চাকাংক্ষী আঁচনি স্বত্বেও মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনত (GDP) উৎপাদন খণ্ডৰ অৱদান আশানুধীয়াভাৱে বৃদ্ধি পোৱা নাই। তদুপৰি, মহামাৰী আৰু অৰ্থনৈতিক ধাক্কাৰ ফলত অসংগঠিত খণ্ড বেয়াকৈ ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।
২. মুদ্ৰাস্ফীতি আৰু অৰ্থনৈতিক বৈষম্য: যদিও সামগ্ৰিক মুদ্ৰাস্ফীতি নিয়ন্ত্ৰণত আছে বুলি দাবী কৰা হয়, তথাপিও খাদ্য বস্তুৰ সঘনাই হোৱা মূল্যবৃদ্ধিয়ে নিম্ন-আয়ের পৰিয়ালসমূহক জুৰুলা কৰিছে। অৰ্থনীতিবিদ আৰু সমালোচকসকলে দেশত ধনী আৰু দৰিদ্ৰৰ মাজত বৃদ্ধি পোৱা অৰ্থনৈতিক বৈষম্যৰ বিষয়েও সততে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰি আহিছে।
৩. গণতান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান আৰু স্বায়ত্ত্বতা লৈ চিন্তা: বিৰোধী দল, বিভিন্ন নজৰদাৰী সংস্থা আৰু নাগৰিক অধিকাৰ গোটসমূহে অভিযোগ কৰে যে চৰকাৰে ক্ষমতা কেন্দ্ৰীভূত কৰিছে আৰু সংসদীয় বিতৰ্কক আওকাণ কৰি জৰুৰীভাৱে আইন পাছ কৰিছে। কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাসমূহক ৰাজনৈতিক প্ৰতিপক্ষৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱহাৰ কৰা বুলিও অভিযোগ উত্থাপন হয়। শেহতীয়াকৈ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে চৰকাৰৰ ‘ইলেক্টৰেল বণ্ড’ আঁচনি অসাংবিধানিক বুলি ৰায় দিয়া ঘটনাই ৰাজনৈতিক অনুদানৰ স্বচ্ছতাৰ ওপৰত ডাঙৰ প্ৰশ্নবোধক চিহ্ন আঁকি দিছিল।
৪. সামাজিক মেৰুকৰণ: সমালোচক আৰু মানৱাধিকাৰ সংগঠনসমূহৰ মতে, নাগৰিকত্ব সংশোধনী আইন (CAA) ৰ দৰে কিছুমান নীতি আৰু শাসকীয় দলৰ একাংশৰ ৰাজনৈতিক ভাষ্যই সমাজত ধৰ্মীয় মেৰুকৰণ বৃদ্ধি কৰিছে আৰু সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ মাজত শংকৰ সৃষ্টি কৰিছে।
সামগ্ৰিকভাৱে চাবলৈ গ’লে, বিগত পাঁচ বছৰত বিজেপি চৰকাৰৰ কাৰ্যকাল আছিল সফলতা আৰু বিফলতাৰ এক মিশ্ৰিত প্ৰতিচ্ছবি। এফালে আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন, ডিজিটেল বিপ্লৱ আৰু কল্যাণকামী আঁচনিৰূপায়ণত ভাৰতে বহু আগুৱাই গৈছে, আনফালে নিবনুৱা সমস্যা, মূল্যবৃদ্ধি আৰু সামাজিক-গণতান্ত্ৰিক বিষয়বোৰ চৰকাৰৰ বাবে এতিয়াও এক বৃহৎ প্ৰত্যাহ্বান হৈ ৰৈছে।